#Gezondheid #Ruwvoer

Heeft paard met deken minder voer nodig?

Heeft een paard met een deken minder voer nodig dan een paard zonder deken? Amerikaanse onderzoekers vergeleken hoeveel hooi paarden met of zonder deken aten en constateerden dat een deken de voerbehoefte verlaagt. Ze berekenden dat er daardoor een kleine besparing op de voerkosten te halen valt. Moeten we daarom alle paarden een deken opdoen? Nee, dat ligt genuanceerder.

Wanneer het kouder wordt hebben paarden meer energie nodig om warm te blijven. Er wordt geschat dat bij elke graad onder de onderste kritieke temperatuur (OKT) de energiebehoefte met 2,5% stijgt, met een variatie van 1,3 tot 6%. De OKT is de buitentemperatuur waarbij een paard zijn stofwisseling moet verhogen om warm te blijven, bijvoorbeeld door te rillen. De OKT is geen vast getal, maar hangt van veel factoren af. Het maakt uit of het regent en hard waait of dat het droog en windstil is. Vergelijk dit bijvoorbeeld met de gevoelstemperatuur die bij het weerbericht wordt gegeven. Ook de hoeveelheid zonnestraling en de luchtvochtigheid spelen mee.

Daarnaast is niet elk paard hetzelfde. Heel jonge paarden of heel oude paarden kunnen minder goed tegen extreme temperaturen dan volwassen paarden. Kleine dieren verliezen meer warmte doordat hun lichaamsoppervlak relatief groter is en vette dieren zijn beter geïsoleerd dan magere paarden.
Heel ruwweg gezegd is de OKT bij gezonde volwassen warmbloedpaarden circa 5°C als de temperatuur plotseling zakt. Hebben ze echter de kans gehad om een vacht aan te maken en zijn ze verder ook aan de lage temperaturen gewend, dan zakt de OKT tot -5°C en soms wel tot -15°C.

Onderzoek

In een onderzoek van de Universiteit van Wisconsin en van de Universiteit van Minnesota werden paarden van verschillende rassen en leeftijd eerlijk verdeeld over twee onderzoeksgroepen. De ene groep bleef dekenloos en dieren in de andere groep kregen 220 grams dekens op, zodra de buitentemperatuur beneden de 5°C bleef. De paarden kregen uitsluitend ruwvoer en hadden onbeperkte beschikking over hooi dat bestond uit een mengsel van gras en vlinderbloemigen. De voederwaarde van het hooi was voor beide groepen gelijk. Gedurende 3 periodes van ongeveer een week werd de voeropname per groep gemeten. De paarden werden aan het begin en eind van elke periode gewogen en hun conditiescore (BCS) werd bijgehouden.
De dieren die een deken op hadden, aten gemiddeld 2,31 kg droge stof (DS) hooi per 100 kg lichaamsgewicht en bij de paarden zonder deken was dit 2,51 kg DS. Voor een paard van 500 kg is dat 1 kg DS per dag meer dan een paard met deken. Beide groepen hadden een vergelijkbare groei en vergelijkbare verandering van BCS. De onderzoekers rekenden uit dat het gebruik van dekens in de hele winter een besparing zou opleveren van 180 kg hooi (of 35 dollar) per paard.

Nederland

Geldt dit ook voor Nederlandse paarden? Om te beginnen is een winter in Wisconsin niet hetzelfde als in Nederland. In de proef  was de gemiddelde temperatuur -2,7°C in periode 1 en -8,5°C en -12.0°C in periode 2 en 3. De laagste temperatuur die gemeten was, was maar liefst -23,3°C. De gemiddelde temperaturen van de laatste 2 periodes halen we in Nederland eigenlijk nooit. Maar ook in de eerste periode was er al een verschil in hooiopname te zien. Bedenk wel dat de temperaturen van periode 1 in Nederland wel eens voorkomen, maar niet vaak langere tijd achter elkaar. Wel valt op dat het in de proef nauwelijks regende, terwijl wij juist veel regendagen hebben. Een natte vacht isoleert slechter, waardoor de energiebehoefte ook omhoog gaat. Verder waren dit ongeschoren paarden die in groepen leefden in een paddock met schuilstal. Dat is bijvoorbeeld niet vergelijkbaar met (geschoren) sportpaarden die binnen zijn gehuisvest.

Welzijn

Al met al is het moeilijk om dit soort onderzoeken te vertalen naar individuele Nederlandse paarden, maar het onderzoek laat wel mooi zien dat het gebruik van een deken de energiebehoefte beïnvloedt. Dit kun je in je achterhoofd houden bij een dekenbeslissing. Uiteraard moet daarbij het welzijn van het paard het uitgangspunt zijn. Oude of magere paarden kunnen bijvoorbeeld over het algemeen hun lichaamstemperatuur minder goed regelen. Met een deken zou je ervoor kunnen zorgen dat die paarden zo min mogelijk energie en gewicht verliezen. Zou je aan de andere kant een (te) dikke koudbloed pony een deken opdoen, hou dan rekening met de verminderde energiebehoefte zodat hij niet dikker wordt.

Maar wat je ook doet, zorg er altijd voor dat het paard de aanbevolen minimale hoeveelheid ruwvoer krijgt om te zorgen dat zijn maag-darmstelsel gezond blijft en dat hij zich niet verveelt. Het meest ideaal is 1,5 kg DS per 100 kg lichaamsgewicht met 1 kg DS als absoluut minimum.

Ten slotte nog wat tips:

  • Ongeschoren paarden kunnen over het algemeen goed tegen de kou
  • Te vroeg in het seizoen dekens opdoen zorgt ervoor dat het paard zich minder kan aanpassen aan kou doordat de vacht dunner blijft
  • Het maakt uit of een paard op stal staat, buiten met een schuilhut of helemaal is blootgesteld aan de omstandigheden
  • Regen in combinatie met wind zorgt voor veel warmteverlies
  • Koudbloedige rassen zijn beter bestand tegen de kou dan warmbloedige rassen
  • Voer altijd voldoende ruwvoer en zorg voor voldoende water
  • Ruwvoer geeft over het algemeen meer warmte bij het verteren dan krachtvoer en helpt je paard om warm te blijven
  • Als een paard rilt of gewicht verliest, is een deken aan te raden
  • Weet je niet wat je moet doen? Vraag het je paard! Uit Noors onderzoek blijkt dat je paarden kun leren om aan te geven of hij de deken op of af wil

Vond je dit een interessant artikel? Volg Paardenvoerplein dan op Facebook!

Weet wat je paard eet. Abonneer je nu op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte! Nu abonneren