#Gezondheid

Vetjes kweken bij nerveuze paarden

Sommige paarden hebben weinig rust in hun hoofd en zijn snel nerveus. Zulke paarden hebben vaak moeite om op gewicht te komen en te blijven. Hoe zorg je ervoor dat je nerveuze paard op gewicht komt en blijft? Gedragsdeskundige Ellen de Boer en specialist veterinaire diervoeding Anneke Hallebeek vertellen hier alles over.

Ellen de Boer, gedragstherapeut voor paarden en aangesloten bij Tinley Gedragstherapie voor Dieren, denkt niet dat nervositeit altijd geheel de oorzaak is van het mager zijn. “Het heeft meestal ook met de stofwisseling van het paard te maken. Maar ik twijfel er zeker niet aan dat het ook met gedrag en nervositeit te maken heeft.” Dierenarts en specialist veterinaire diervoeding Anneke Hallebeek van voedingsadviespaard.nl en voedingsconsulentpaard.nl is het daar mee eens: “Ik denk dat gedrag en stress zeker wat te maken hebben met afvallen. Nerveuze paarden verbruiken meer energie dan rustigere paarden, op hetzelfde rantsoen kunnen nerveuze paarden afvallen. Het komt door de constante spierspanning die ze hebben. Dat kost allemaal extra energie.”

Prikkels

Maar waarom staat het ene paard als een neuroot door de wei te sjezen als er een vrachtwagen langs rijdt, terwijl zijn broodnuchtere buurman lekker rustig staat te grazen? Volgens Ellen kan stress zich al ontwikkelen in de jongere jaren van het paard. “Als een paard als veulen onvoldoende prikkels krijgt en in een rustige omgeving opgroeit, kan het later als volwassen paard wat nerveuzer zijn. Het is belangrijk om een veulen al aan verschillende prikkels bloot te stellen en aan situaties te laten wennen. Daar heb je later heel veel profijt van! Daarom is het zo belangrijk dat onze paarden, ook als ze jong zijn, lekker met vriendjes kunnen spelen.”

Merries, hengsten of ruinen?

Welk paard is sneller nerveus; een merrie, hengst of ruin? Het is bijna logisch dat een hengst sneller nerveus en druk is, hij heeft tenslotte veel hormonen door zijn lijf gieren. Maar volgens Ellen kunnen ook merries erg gevoelig zijn voor stress. “Mijn ervaring is wel dat merries nerveuzer kunnen zijn dan ruinen. Vooral als ze dingen alleen moeten doen. Alleen op buitenrit of alleen op wedstrijd? Merries vinden dat maar niks. Dat komt omdat merries vanuit de natuur in een groepje leven en altijd lang bij elkaar blijven. Als je ze uit elkaar trekt, is het ergens wel logisch dat ze daar nerveus op kunnen reageren.”
Heb je een hengst die nerveus is puur door het feit dat hij hengst is? Dan kun je het overwegen om je hengst alsnog te laten ruinen. “Maar het is altijd een beetje de vraag of dat, vooral op latere leeftijd, nog effect heeft. Je haalt wel een deel van de hormonen weg, maar vaak zit het gedrag er grotendeels ingesleten en is het een gewoonte geworden”, vertelt Anneke. “Maar dat een ruin vaak wat rustiger en relaxter wordt en de spanning makkelijker wegvalt is zeker waar.”

Begin bij het ruwvoer

Je ziet dat je paard mager is, maar waar moet je dan beginnen? Er is ontzettend veel voer te koop en door de bomen zie je het bos niet meer. Eiwitten, vezels, vetten en suikers. Wat moet je hebben? Anneke legt uit: “Begin altijd met het ruwvoer. Er wordt vaak te snel naar krachtvoer gegrepen, maar het is eerst belangrijk dat je weet wat de kwaliteit en de hoeveelheid van je ruwvoer is. Bij magere paarden is het belangrijk om ruwvoer te geven dat rijk is aan voedingsstoffen zoals energie en eiwit. Je kunt dit vaak zelf al controleren. Als je met je hand in het hooi grijpt en het prikt in je handpalm, dan is het niet goed! Voelt het lekker zacht aan? Dan zit je vaak goed. Maar laat je niet voor de gek houden, soms kan het nog tegenvallen hoeveel eiwit er in het hooi zit. Om er helemaal zeker van te zijn, kun je je ruwvoer laten testen.”

‘Nerveuze paarden hebben een constante spierspanning en dat kost extra energie’

Krachtvoer

Vaak heeft een nerveus paard nog niet helemaal voldoende aan alleen ruwvoer en dan kom je bij krachtvoer uit. Er zijn ontzettend veel soorten krachtvoer op de markt, dus waar moet je op letten? “Vaak krijgen paarden al krachtvoer en het is de vraag of het wel verstandig is om dit meer bij te gaan voeren. Op een gegeven moment wordt het namelijk een risico. Krachtvoer bevat in de meeste gevallen veel zetmeel en suikers. Aan de ene kant is dat positief, want er zit dus energie in en daar worden ze dikker van. Maar aan de andere kant is het negatief, want een nerveus paard wordt nóg nerveuzer en drukker van suikers en zetmeel”, vertelt Anneke. Maar wat moet je dan doen? Want het laatste wat je wilt is dat je nerveuze paard nog nerveuzer wordt. “Het is belangrijk om te weten waar het voer van is gemaakt en wat erin zit. Er moeten in ieder geval minder suikers en zetmeel inzitten, dus er moet een andere energiebron zijn gebruikt. Voor nerveuze paarden is dit bijvoorbeeld plantaardige olie, een grondstof die voor honderd procent uit vet bestaat. Zo kun je je paard meer energie geven zonder dat hij daar te heet van wordt.”

Rust en onbeperkt voer

Nerveuze paarden nemen vaak niet de tijd om te eten. Ze hebben namelijk honderd dingen aan hun hoofd die veel meer de aandacht trekken. “Zoek daarom momenten en situaties op waarbij hij zich comfortabel voelt en wel de rust heeft, zodat hij daar rustig kan eten”, vertelt Anneke. “Het is niet alleen belangrijk dat het ruwvoer goed van kwaliteit is. Het paard moet ook de hele dag dit ruwvoer kunnen eten. Tijdens het kauwen maakt een paard speeksel aan, wat nodig is om het maagzuur te neutraliseren. Kauwt je paard niet voldoende en maakt hij meer maagzuur aan dan speeksel? Dan wordt, zeker in combinatie met stress, de kans op maagzweren groter. Bij krachtvoer is het verstandig om de hoeveelheid te verdelen over vier porties per dag met eventueel wat bietenpulp erbij. Krachtvoer wordt namelijk anders verteerd dan ruwvoer. Als je het in kleinere porties voert, is de kans groter dat het beter verteerd wordt in de dunne darm.”

TIPS & TRICKS:
• Controleer eerst het ruwvoer van je paard voordat je aan krachtvoer begint.
• Schakel altijd hulp en advies in van je dierenarts of eventueel een voedingsdeskundige. Zij kunnen eventueel andere oorzaken uitsluiten en je adviseren.
• Maak gebruik van de ‘expertise’ van een nuchter paard. ­Nerveuze paarden kunnen daar veel van leren.
• Creëer een stabiele omgeving onder rustige omstandigheden zodat je nerveuze paard de tijd vindt om voldoende te eten.

Stabiele omgeving

Rust en een stabiele omgeving hebben op veel paarden positieve effecten. “Sommige paarden hebben meerdere lichamelijke klachten, zoals mager zijn. Zodra ze meer rust krijgen, op de wei staan en regelmaat hebben gevonden, hebben ze ‘ineens’ nergens meer last van”, vertelt Ellen. “Voor nerveuze paarden is het belangrijk om het paard zo veel mogelijk in zijn natuur te laten leven. Geef ze af en toe ook rust, want voor sommige paarden kunnen bepaalde activiteiten gewoon best spannend zijn.”

Herkennen

Sommige paarden rennen langs het draad van de wei, gaan weven en vinden de rust niet om te eten. Andere paarden zijn wat introverter. Maar hoe zie je dan dat je paard nerveus is? “Sommige paarden zijn binnenvetters en dat is zeker lastiger om te herkennen. Ze zijn lief, braaf en zetten nooit een pas verkeerd”, vertelt Ellen. “Toch kun je het vrij makkelijk herkennen. Je paard poept zichzelf helemaal leeg als hij in de trailer staat of trilt over zijn hele lijf. Nervositeit hoeft zich dus niet altijd in heftige dingen te uiten zoals rennen en vliegen, maar kan ook al ongewoon vaak mesten of trillen zijn.”

‘Rust en een stabiele omgeving hebben op veel paarden positieve effecten’

Oefenen

Een nerveus paard kan op een rantsoen dat minder rijk is aan zetmeel en suiker, maar dat meer energie uit vet en vezels bevat, vaak een stuk rustiger en relaxter worden. Maar er zijn nog meer manieren om ervoor te zorgen dat jouw nerveuze paard toch iets rustiger wordt. Ellen vertelt wat je kunt doen om je paard te trainen in nerveuze situaties: “Er is een verschil tussen acute stress en chronische stress. Chronische stress betekent dat een paard niet kan ontsnappen aan datgene wat hem stress geeft. Dat kan ontaarden in stereotype gedrag zoals weven, luchtzuigen of langs het draad rennen. Met een goede omgang, huisvesting, voldoende ruwvoer en sociaal contact kun je dat voorkomen. Bij acute stress daarentegen worden paarden nerveus in een bepaalde situatie. Als een paard stressvol van karakter is, kun je dat nooit helemaal weg trainen, maar je kunt er zeker wel iets aan doen. Als je paard last heeft van acute stress kun je dit het beste met een ander paard oefenen dat niet zo nerveus is.” Het is hetzelfde principe als wanneer je paard tijdens een buitenrit ergens niet langs durft. Je parkeert hem achter een rustig paard en je paard vindt steun aan het andere paard. “Ga je bijvoorbeeld oefenen op vreemd terrein en vindt je paard dit spannend? Neem dat andere nuchtere paard mee en probeer stukje voor stukje zijn bijzijn af te bouwen om hem zelfstandiger te maken. Ga een keer op de volte en rijd daarna weer terug naar elkaar. Zo leert je paard dat hij altijd weer terug komt bij zijn maatje en het eigenlijk helemaal niet zo eng hoeft te zijn.”

Vond je dit een interessant artikel? Volg Paardenvoerplein dan op Facebook!

Weet wat je paard eet. Abonneer je nu op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte! Nu abonneren